skip to Main Content
مقدمه ای بر مهندسی سیستم‌ها؛ درک مفاهیم و توسعه روش‌های عملیاتی برای پیاده سازی مهندسی سیستم‌ها

مقدمه ای بر مهندسی سیستم‌ها؛ درک مفاهیم و توسعه روش‌های عملیاتی برای پیاده سازی مهندسی سیستم‌ها

به عنوان یک طراح، مدیر یا مجری یک پروژه مهندسی، طراح و توسعه دهنده سیستم‌ در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی، بهداشت و سلامت و … و یا سرمایه گذار و مدیر یک کسب و کار جدید  در مواجهه و استفاده از فرآیندهای “مهندسی سیستم‌ها” با دغدغه‌ها و پرسش های اساسی و تعیین کننده ای روبرو می شویم.

فرآیندهای مهندسی سیستم‌ها در اجرای پروژه‌ها، مدیریت و برنامه ریزی پروژه‌ها در سطوح مختلف و همچنین مدیریت کلان توسعه فناوری‌، بصورت گسترده و تاثیرگذار کاربرد دارد. در این گفتار، “پیاده سازی فرآیندهای مدیریتی و فنی مهندسی سیستم‌ها” از دیدگاه مجریان و مدیران پروژه و همچنین مدیران ارشد تحقیقات که به نوعی کاربر و استفاده کننده‌ی فرآیندهای مهندسی سیستم‌ها هستند، تشریح می گردد. در ادامه خواهیم دید که جنس و نوع چالش‌ها و راه‌حل ها در این دیدگاه، در مقایسه با دیدگاه توسعه فرآیندها و ارائه دستورالعمل های مرسوم و کلی که عموماً از طرف نظریه پردازان علوم مدیریتی و فرآیندها ارائه می گردد، تفاوت های ماهیتی و اساسی خواهد داشت. در این دیدگاه که بر پایه واقعیت های ملموس مدیریت پروژه‌ (نقصان‌ها، دشواری‌ها و پیچیدگی های مبتنی بر شرایط واقعی و عملیاتی در تعریف، طراحی، ساخت و بکارگیری) استوار است، چگونگی توسعه، متناسب سازی و بکارگیری فرآیندهای فنی و مدیریتی مورد نیاز در سطوح مختلف مدیریت پروژه، طرح و  یا پرتفلیو کاملاً کاربردی بوده و قابلیت پیاده‌سازی دارد. در واقع این دیدگاه مکمل و توسعه دهنده‌ی دیدگاهی  می‌باشد که در آن توسعه ادبیات و فرآیندهای مدیریت پروژه براساس فرض‌های تئوریک و کلی استوار است.

ابتدا به دسته بندی ذینفان مهندسی سیستمها می‌پردازیم. در توسعه و پیاده سازی فرآیندها، همواره نوع نیاز هر دسته مشخص و بر اساس آن ابزارها و چگونگی استفاده از فرآینده ارائه می‌گردد. در حالت کلی، می توان ذینفعان مهندسی سیستم‌ها را به صورت زیر دست بندی نمود:

  • کارشناسان یا متخصصانی که در اجرا یا مدیریت پروژه های مختلف مهندسی و غیر مهندسی نقش آفرین هستند.
  • کارآفرینان، سرمایه گزاران و صاحبان مشاغل که برای اتخاذ تصمیمات کلان و راهبردی و برنده شدن در رقابت ها، نیاز به دانش کلان نگری، آشنایی با ترندها و مکانیزم اتخاذ تصمیمات بهینه در سطوح کلان سیستمی را دارند و ابزار لازم در این زمینه را در اختیارشان می گزارد.
  • فارغ التحصیلانی که علاقه مند هستند اصول مهندسی سیستم ها را فرا گرفته و در حوزه تخصصی خود متناسب سازی و عملیاتی کنند و در آینده شغل متناسب با پیاده سازی مهندسی سیستم ها اختیار کنند.
  • اساتید دانشگاهی و مدرسانی که قصد دارند از اصول مهندسی سیستم ها در توسعه دانش تخصصی بهره برده و با تلفیق دانش مهندسی سیستم ها و دانش حوزه تخصصی خود، به درک و نگرش کلان نگر و قدرت مدل‌سازی یکپارچه مسائل و ارائه راه حل های بهینه‌ی دانش‌جویان خود کمک نموده و ابزاری به مراتب کاربردی تر و ارزشمند در اختیار آنان گذارند.
  • و مهمترین ذینفعان افراد فرهیخته و اندیشمندی هستند که زندگی و عمرشان را بسان یک پروژه انگاشته و برایشان مهم است برای اجرای پروژه‌ی ارزشمند زیستن، برنامه جامع و دقیق داشته باشند و در سر هر دوراهی و در هر بزنگاهی با استفاده از ابزارها و فرآیندهای مدرن، حرفه‌ای بیاندیشند و درست و بموقع تصمیم بگیرند. زندگی هر انسان را با توجه به زمان محدود در اختیار، سرمایه عمر که ارزشمند ترین سرمایه انسانی با هزینه های غیرقابل بازگشت است و هدف مشخص که ارزشمند ترین هدف و راز خلقت هر فرد است را می توان با یک پروژه کلان مدل‌سازی نمود.

          در ادامه به طرح سوالات و چالش‌های ملموس و اساسی در مدیریت و اجرای پروژه های مهندسی در سطوح مختلف مدیریت، پرداخته شده است و تلاش گردیده است سوالات و چالشها به گونه ای کاربردی و متناسب با نیازهای اولویت دار و دقت در لحاظ کردن شرایط واقعی و عملیاتی و سطوح بلوغ موجود در پروژه یا طرح و بررسی گردند. در نهایت تجربه “بکارگیری و پیاده سازی فرآیندهای مهندسی سیستم‌ها” برای غلبه بر چالش‌های اصلی و اساسیدر  مدیریت پروژه و همچنین مدیریت کلان سبد پروژه های متنوع در حوزه توسعه فناوری و توسعه یک سیستم، به عنوان یک راه حل موثر، بهینه، جامع و غیر قابل جایگزین تشریح می گردد. برای درک و پیاده سازی مهندسی سیستم‌ها عموماً با سوالات زیر روبرو می‌شویم:

  1. مهندسی سیستم ها چیست و چه نقشی در مدیریت و اجرای پروژه های مهندسی دارد؟
  2. چگونه با انبوهی از اسناد، دستورالعمل ها، استانداردهای متنوع، توصیه های مختلف فنی و مدیریتی، تمپلیت های متنوع، اصطلاحات مختلف و ……… در مهندسی سیستم‌ها مواجه شویم و چگونه آنها را درک، متناسب سازی و استفاده نماییم؟
  3. هر یک از ذینفعان در سطح کلی، به کدام یک از فرآیندهای مهندسی سیستم‌ها نیاز دارند؟
  4. در پیاده‌سازی مهندسی سیستم در یک پروژه، هر کدام از افراد تیم پروژه، چه بخشهایی از مهندسی سیستمها را بایستی فرا بگیرند؟ و نقش مهندس سیستم در یک پروژه چیست؟
  5. پیاده سازی چه سطحی از فرآیندهای مهندسی سیستمها در یک پروژه بهینه است و چگونه تعیین میشود؟
  6. آیا بکار گیری انبوهی از توصیه ها و دستورالعمل‌ها، عملاً چابکی پروژه و اهداف اصلی پروژه را تحت تاثیر قرار نمی‌دهد؟
  7. آیا واقعاً استفاده از مهندسی سیستم‌ها هزینه یک پروژه را کاهش می دهد؟ و چه سطحی از پیاده سازی فرآیندها بهینه است؟
  8. آیا واقعاً استفاده از مهندسی سیستمها زمان اجرای یک پروژه را کاهش می دهد؟ و چه سطحی از پیاده سازی فرآیندها بهینه است؟
  9. آیا در هر پروژه ای بایستی از فرآیندهای مهندسی سیستم‌ها استفاده نماییم؟
  10. آیا در پروژه های حوزه غیر مهندسی، مثلاً حوزه بهداشت و سلامت هم مهندسی سیستمها کاربرد دارد؟
  11. آیا شاخص هایی برای ارزیابی تاثیر فرآیندهای مهندسی سیستمها در بهینه سازی پارامترهای اساسی یک پروژه، وجود دارد؟
  12. فرآیندهای اصلی و اساسی مدیریتی مهندسی سیستم ها کدامند؟
  13. فرآیندهای اصلی و اساسی فنی مهندسی سیستم ها کدامند؟
  14. آیا در سطوح مدیریتی بالا مثل تعریف پرتفلیوی پروژه ها و مدیریت کلان پرتفلیو، فرآیندهای مهندسی سیستمها کاربرد دارد؟
  15. آیا مهندسی سیستمها در توسعه نوآوری باز و استفاده بهینه از شبکه ها در توسعه ی راه حل های میانی و اجرای زیر سیستمها نقش آفرینی دارد؟
  16. آیا مهندسی سیستم با مبحث طراحی ماژولار و سیستم باز[1] ارتباط دارد؟
  17. بهترین روش عملیاتی برای درک و پیاده سازی سطحی بهینه از مهندسی سیستم‌ها در پروژه های مهندسی چیست؟
  18. آیا مهندسی سیستم‌ها در شروع پروژه و تیم سازی راه کار ارائه می کند؟
  19. تفاوت بین استانداردهای مختلف و حتی ادبیات و تعاریف متنوع در ارائه مهندسی سیستم‌ها چیست و چگونه از این پیچیدگی ها رهایی یابیم؟
  20. آیا بکارگیری فرآیندهای مهندسی سیستم‌ها مجریان پروژه ها را با انبوهی از اسناد بی خاصیت و فرآیندهای غیر ضروری مواجه نمی‌کند؟
  21. ارتباط مهندسی سیستم‌ها با توسعه سیستمهای بزرگ و پیچیده چیست و نقش مهندسی سیستم‌ها در توسعه این سیستم ها چه تفاوتی با پروژه های دیگر دارد؟
  22. نقش مهندسی سیستم‌ها در توسعه سیستمی از سیستم ها چیست؟
  23. مهندسی سیستم‌ها و تفکر سیستمی چه ارتباطی با هم دارند؟
  24. مهمترین تفاوت مهندسی سیستم‌ها با مدیریت پروژه چیست؟

بررسی دقیق سوالات و چالش‌های فوق و تشریح و ارائه پاسخ‌ و راه حل‌های مستدل به آنها رویکرد و روشی است که در طی آن ذینفعان مختلف مهندسی سیستم ها از یک مدیر پروژه، مهندس طراح، مهندس ساخت و تولید، مهندس تست و اندازه گیری ، مدیر کنترل کیفی، مدیر بخش مستند سازی پروژه، مدیر امور قراردادها، مسئول نظارت و کنترل گانت-چارت پروژه تا مدیران کلان توسعه فناوری و توسعه سیستم های پیچیده، مدیران برنامه و پرتفلیوی پروژه ها و تصمیم سازان، تصمیم گیرندگان و سیاست گذاران حوزه توسعه فناوری ها و سامانه های پیچیده و جدید و همچنین کارآفرینان و توسعه دهندگان کسب و کارهای جدید با آنچه باید در مورد درک مفاهیم و فرآیندهای مهندسی سیستم ها و چگونگی پیاده سازی آن در حوزه کاری خود بدانند، آشنا می گردند.

البته پس از ارائه کلیات و آشنایی با مفاهیم اولیه، بخش های مختلف در سلسله مباحث و مقالات جداگانه به شکلی دسته بندی و تشریح می گردند که هر کدام از ذینفعان مهندسی سیستم‌ها به تفکیک بتوانند بخش های تخصصی متناسب با نیاز حوزه کاری خود را به صورت عمیق و با جزئیات کافی فرا گیرند.

آشنایی با فرآیند های مهندسی سیستم‌ها، ذهنیت ها را تغییر و نوع نگاه به مسائل و چالش‌ها و چگونگی ارائه، دسته بندی و انتخاب راه حل های جامع و یکپارچه بر اساس یک دیدگاه گلوبال، کلان و همه جانبه نگر، اصلاح و سیستم تفکر و مدل‌سازی مسئله را به صورت اساسی اصلاح  می نماید.

[1] Open System

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

17 + 4 =

Back To Top
×Close search
Search